PREMIERA

2004.04.06

CANAL+ PREMIUM

KRAJOBRAZ PO BITWIE

Polska, 1970

reżyseria:

obsada: , , ,

Obsada filmu

gatunek: dramat obyczajowy

czas trwania: 101 min

Ocena filmu

0.00

Opis

Kontrowersyjna, oskarżana o nihilizm proza okupacyjna Tadeusza Borowskiego według mistrza Andrzeja Wajdy.

Po "Pokoleniu", "Kanale" i "Samsonie" ANDRZEJ WAJDA po raz kolejny wraca do tematyki okupacyjnej i kolejny raz zaskakuje oryginalnością spojrzenia na wojenną traumę. Opierając luźno scenariusz na opowiadaniach obozowych Tadeusza Borowskiego, szczególnie na noweli "Bitwa pod Grundwaldem", reżyser zamiast obrazu narodowej martyrologii tworzy poruszający portret człowieka psychicznie wydrążonego przez wojnę. W przeciwieństwie do oskarżanej o cynizm i nihilizm, ale też przerażająco szczerej prozy Borowskiego, Wajda swój film buduje z większym dystansem i perspektywą innych doświadczeń, ale też nasyca go romantycznymi symbolami, wiarą w ludzki humanizm i historią miłości, która u Borowskiego jest zaledwie epizodem.

Wiosna 1945 roku, okupowane przez aliantów Niemcy. Pierwsze miesiące tuż po wyzwoleniu byli więźniowie III Rzeszy spędzają nadal w obozie koncentracyjnym, który teraz stał się już obozem przejściowym. Oczekują tam załatwienia formalności potrzebnych na powrót do domu lub pozostanie na emigracji. Amerykańskie wojsko zapewnia im pomoc medyczną i wyżywienie, ale atmosfera na terenie obozu daleka jest od euforii z powodu końca wojny. Wśród byłych więźniów jest stary, schorowany profesor (Aleksander Bardini), nieco cyniczny Karol (Tadeusz Janczar), sprytny młodziutki Cygan (Stefan Friedman), przedwojenny wojskowy (Mieczysław Stoor), pogrążony w depresji ksiądz (Zygmunt Malanowicz) i Tadeusz, młody, rozgoryczony i zamknięty w sobie poeta (Daniel Olbrychski). Tadeusz stroni od ludzi, woli czytać niż rozmawiać i z trudem akceptuje rodzące się wokół niego życie. Byli współwięźniowie toczą polityczne spory, zaciekle kłócą się o drobiazgi, a przede wszystkim, nie dbając o najbardziej podstawowe zasady kultury, łapczywie najadają się do syta. Tadeusz nie może znieść wskrzeszanych rytuałów i konwencjonalnych manifestów patriotyzmu, które w miejscu, gdzie ludzka śmierć stała się codziennością, brzmią sztucznie i groteskowo. Pewnego dnia w obozie pojawiają się kobiety, też niedawne więźniarki. Tadeusz odnajduje bratnią duszę w młodej Żydówce Ninie (Stanisława Celińska), którą również oburza prostactwo i małostkowość rodaków marzących tylko o zapełnianiu żołądków. Dziewczyna namawia go na ucieczkę, ale Tadeusz boi się powrotu do normalnego życia. Ich nieśmiałe plany co do wspólnej przyszłości burzy tragiczny wypadek.

Polscy krytycy film Wajdy przyjęli raczej jako próbę polemiki z opowiadaniami Borowskiego niż jako wierne przeniesienie ich wymowy na ekran. Sam twórca celowo zresztą ascetyczną formę literacką prozy połączył z rozmachem wizjonerskim (porównywanym nawet do "Anhellego" Juliusza Słowackiego) i malarskim. Wprowadził też motywy wprost nawiązujące do dramatów Wyspiańskiego, jak chochoł-skrzypek czy malowniczy pejzaż, pełniący rolę pejzażu wewnętrznego. Duży nacisk położył również na wątek miłosny, który obudował cudownymi barwami rodzącej się jesieni.

Widzowie i krytycy "Krajobraz po bitwie przyjęli" znakomicie. Film zdobył m.in. Złoty Globus na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Mediolanie, Grand Prix festiwalu w Kolombo oraz cztery nagrody podczas Lubuskiego Lata Filmowego w Łagowie, a także Syrenkę Warszawską, czyli nagrodę Klubu Krytyki Filmowej. Konrad Eberhardt pisał natomiast, że Wajda swoim filmem przypomina, "że istnieją momenty, w których wartości: dobro, prawo, miłość czy sprawiedliwość przestają być czymś odziedziczonym, zastanym, naturalnym. W tych momentach, nazajutrz po kataklizmie, 'nic nie jest dane', wszystko pozornie jest do przyjęcia lub do odrzucenia. Tę myśl wywiódł Poeta w sposób bezbłędny. Nie sugeruje on nam wcale, że to, co było dawniej obiektem jego kultu, już nie istnieje lub jest bzdurą; przypomina jednak, że trzeba najpierw zapytać: czym to było, czym może być teraz? Czy przyda się i jak".
KRAJOBRAZ PO BITWIE
reżyseria:
Polska, 1970
Kontrowersyjna, oskarżana o nihilizm proza okupacyjna Tadeusza Borowskiego według mistrza Andrzeja Wajdy.
dramat obyczajowy
KRAJOBRAZ PO BITWIE
4,3 5 1 24