• Oscar
  • Złote Globy

PREMIERA

2003.11.29

CANAL+

ZIEMIA NICZYJA

No Man's Land

Belgia/Francja/Wlk. Brytania/Włochy/Bośnia/Hercegowina/Słowenia, 2001

reżyseria:

obsada: , , ,

gatunek: komediodramat

czas trwania: 98 min

Ocena filmu

0.00

Opis

Najgłośniejszy i zdaniem krytyków najlepszy film o wojnie w Bośni, który zdobył Oscara, Złoty Glob, nagrodę w Cannes i uratował bośniacką kinematografię.

Wojna w Bośni, która była najbardziej krwawą częścią konfliktu w byłej Jugosławii i pochłonęła ponad 200 tysięcy ofiar, przez wiele lat nie schodziła z czołówek gazet i telewizyjnych dzienników. Stała się również tematem wielu filmów, takich jak "Doskonały krąg" (1997) Ademira Kenovića, "Piękna wieś pięknie płonie" (1996) Srdjana Dragojevića, "Terytorium Komanczów" (1997) Gerarda Herrera czy "Aleja Snajperów" (1997) Michaela Winterbottoma. Wszystkie te obrazy przyćmił jednak debiutancki obraz Danisa Tanovića "Ziemia niczyja" - kameralną, alegoryczną opowieść, która w ryzykownej konwencji czarnej komedii ukazywała absurd bałkańskiego konfliktu.

Oddział bośniackich żołnierzy, którzy nieustannie opowiadają niecenzuralne dowcipy i klną, gubi drogę w czasie nocnej mgły i rozbija obóz. Rano okazuje się, że to najgorsze miejsce z możliwych - wprost naprzeciwko serbskich pozycji. Nie ma szans na przeżycie - tylko jednemu z Bośniaków, Cikiemu (Branko Djurić) udaje się ukryć w okopie. Aby sprawdzić, kto z wrogich żołnierzy przeżył, Serbowie wysyłają na zwiady dwóch mężczyzn. Ci zastawiają pułapkę: na odbezpieczonej minie przeciwpiechotnej kładą ciało nieżywego Bośniaka Cery (Filip Šovagović). Wkrótce jednak jeden z serbskich zwiadowców ginie, a w okopie, który zmienia się w pułapkę bez wyjścia, czyli tytułową "ziemię niczyją", zostają uwięzieni Ciki i Nino (Rene Bitorajac). Dwaj mężczyźni stojący po dwóch stronach wojennej barykady mówią tym samym językiem, kłócą się o to, kto zaczął wojnę i po czyjej stronie jest racja, ale jednocześnie zdają sobie sprawę, w jak absurdalnej sytuacji się znaleźli. Zwłaszcza że Cera... ożywa, ale nie może się ruszyć: najmniejsze drgnięcie skończy się wybuchem, w którym zginie cała trójka. Nino i Ciki próbują więc współpracować i wezwać do pomocy "błękitne hełmy". Żołnierze z ONZ twierdzą jednak, że nic nie mogą zrobić, gdyż prawo zabrania im ingerowania w wewnętrzne konflikty w Bośni. W równie absurdalny sposób zachowują się telewizyjni dziennikarze, a nawet główni bohaterowie. Mimo dramatycznych przeżyć przy pierwszej nadarzającej się okazji wracają do dawnych ról wojennych wrogów i myślą o tym, jak zabić przeciwnika.

"W tym filmie Tanović zdołał powiedzieć o konflikcie bałkańskim więcej, niż wszystkie telewizje świata razem wzięte przez ostatnich 10 lat" - pisał polski krytyk filmowy Andrzej Kołodyński. Reżyser bezwzględnie obnażył absurd wojny, bezradność dowódców, groteskową postawę ONZ, ale też dziennikarzy, którym chodzi głównie o "gorący news". Przede wszystkim jednak w brawurowy sposób połączył tragedię z absurdalnym humorem, sceny przerażające z ryzykownie dowcipnymi dialogami ("Wspaniale - najpierw do mnie strzelali, potem podłożyli pode mnie minę, teraz są tu wojska ONZ i telewizje całego świata, a mnie się chce srać!").

Urodzony w Jugosławii DANIS TANOVIĆ wojny doświadczył na własnej skórze. Musiał przerwać naukę w szkole filmowej w Sarajewie, gdy wybuchł konflikt w byłej Jugosławii. Wtedy też postanowił zaciągnąć się do bośniackiej armii i wziął ze sobą kamerę - w ten sposób zrealizował kilkaset materiałów dokumentujących wojnę, z których korzystało wiele telewizji na świecie (on sam zrealizował z nich w 1999 roku dokument "Budenje"). "Wtedy kamera ocaliła mi życie" - mówił Tanović. "Kiedy filmuje się w dzień i w noc, zapomina się o horrorze, niebezpieczeństwie, śmierci, które są wszędzie. Gdy oglądam teraz tamte materiały, jestem bardziej przerażony niż wtedy, gdy kręciłem je na linii frontu". Większość ekipy doświadczyła zresztą wojny bałkańskiej bezpośrednio. Wśród nich grający Cikiego Branko Djurić (debiutował w "Czasie Cyganów" Emira Kusturicy), który na festiwalu w Toronto wyznał: "Moja przewaga nad Tomem Hanksem i innymi facetami, którzy grają w filmach wojennych polega na tym, że w odróżnieniu do nich ja przeżyłem prawdziwą wojnę. Doskonale wiem, jakie to uczucie, gdy tuż obok wybucha granat albo ginie przyjaciel".

"Ziemia niczyja" miała nie tylko wpływ na późniejszą karierę Tanovića (zrealizował m.in. "Piekło" według scenariusza Krzysztofa Piesiewicza i Krzysztofa Kieślowskiego), ale również na losy bośniackiej kinematografii. Film odniósł ogromny sukces, zdobył Oscara (w kategorii filmu zagranicznego pokonał "Amelię"), Złoty Glob, nagrodę w Cannes za scenariusz, Europejską Nagrodę Filmową i Cezara, ale też uświadomił politykom, że kino jest znakomitym sposobem na promowanie kraju. Dzięki sukcesowi "Ziemi niczyjej" w Bośni powstał fundusz finansujący projekty filmowe - dzięki jego pomocy powstała m.in. "Grbavica" (2006) Jasmily Zbanić, nagrodzona Złotem Niedźwiedziem na festiwalu w Berlinie.

Nagrody filmowe

Najlepszy film nieanglojęzyczny, ZIEMIA NICZYJA
Najlepszy film zagraniczny, ZIEMIA NICZYJA

WASZE OPINIE

Kwiecień 2004

Rewelacyjny film, którego nie można oglądać obojętnie. Inteligentny, dobrze zrobiony. Świetnie opowiedziana historia. Trzeba koniecznie obejrzeć...

Wtorek

Film naprawde swietny, sklania do myslenia, a sama koncowka to juz mistrzostwo. Wstrzymalem oddech i czekalem na wybuch, ktorego nie bylo. Poruszajace i straszne zarazem. Polecam
ZIEMIA NICZYJA
reżyseria:
Belgia/Francja/Wlk. Brytania/Włochy/Bośnia/Hercegowina/Słowenia, 2001
Najgłośniejszy i zdaniem krytyków najlepszy film o wojnie w Bośni, który zdobył Oscara, Złoty Glob, nagrodę w Cannes i uratował bośniacką kinematografię.
komediodramat
ZIEMIA NICZYJA
4,7 5 1 55